เครื่องปั่นเหวี่ยงแยกส่วนประกอบด้วยแรงเหวี่ยง แต่คำว่า centrifuge ครอบคลุมเครื่องที่มีความเร็ว ความจุ rotor การควบคุมอุณหภูมิ และความปลอดภัยต่างกันมาก

การเลือกที่ถูกต้องต้องเริ่มจากตัวอย่างและ protocol ไม่ใช่ค่า RPM สูงสุดเพียงตัวเดียว

เครื่องปั่นเหวี่ยงทำงานอย่างไร

Rotor หมุนหลอดรอบแกนกลาง อนุภาคเคลื่อนที่ตามแรง ความหนาแน่น ขนาด รูปร่าง และคุณสมบัติของของเหลว

ควรระบุ protocol เป็น RCF หรือ ×g เมื่อทำได้ เพราะค่าแรงขึ้นกับทั้ง RPM และรัศมี rotor

1. Mini Centrifuge

เครื่องขนาดเล็กสำหรับ spin-down รวดเร็ว เพื่อรวมหยดจากผนังหรือฝาหลอดลงสู่ก้นหลอด รุ่นพื้นฐานอาจทำงานเมื่อปิดฝา ส่วนรุ่นดิจิทัลสามารถตั้งเวลาและแรงได้

• PCR strip
• Quick spin หลัง vortex
• งานสอนและโต๊ะส่วนตัว
• เตรียมตัวอย่างปริมาณไม่มาก

2. Microcentrifuge

โดยทั่วไปใช้หลอด 0.2-2.0 mL และควบคุมความเร็ว เวลา และ RCF ได้ Digital microcentrifuge 15,000 RPM ของ LifeGloria ให้แรงสูงสุด 15,721 ×g กับ rotor มุมคงที่ 12 ช่อง

• สกัด DNA/RNA
• ตกตะกอนโปรตีนและกรดนิวคลีอิก
• แยกเซลล์ปริมาตรน้อย
• เตรียมงาน PCR

3. Clinical Centrifuge

ออกแบบสำหรับงานวินิจฉัยประจำ เช่น หลอดเก็บเลือดและปัสสาวะ ความจุ adapter การทำความสะอาดง่าย โปรแกรมที่ทำซ้ำได้ และความปลอดภัยมักสำคัญกว่าความเร็วสูงสุด

4. Multipurpose Benchtop Centrifuge

รองรับ rotor และรูปแบบหลอดหลายชนิด เหมาะกับห้องแล็บที่สลับใช้ microtube, conical tube, bottle หรือ plate

ต้องตรวจความเร็วและ RCF สูงสุดของ rotor แต่ละตัวแยกกัน ค่าสูงสุดของเครื่องอาจใช้ได้เฉพาะ rotor บางแบบ

5. High-Speed Centrifuge

เหมาะกับการแยกที่ต้องแรงสูง เช่น งานโมเลกุล การตกตะกอนเซลล์ และโปรตีน LC-318N ให้สูงสุด 18,500 RPM และ 27,100 ×g กับ rotor microtube ที่ตรงกัน และรองรับ rotor อื่นหลายแบบ

6. Refrigerated Centrifuge

ควบคุมอุณหภูมิห้อง rotor สำหรับตัวอย่างไวต่อความร้อน แต่ไม่ได้ทำให้ตัวอย่างถึงอุณหภูมิที่ตั้งทันที Pre-cooling มวล rotor เวลา และโหลดมีผลต่ออุณหภูมิจริง

7. Ultracentrifuge

ให้แรงสูงมากสำหรับไวรัส membrane, organelle, lipoprotein และ macromolecule ต้องใช้ rotor หลอด การฝึก และการบำรุงรักษาเฉพาะ ไม่ใช่เครื่อง benchtop ทั่วไป

ตารางเปรียบเทียบ

วิธีเลือกเครื่อง

• เริ่มจาก RCF ที่ต้องการ ไม่ใช่ RPM อย่างเดียว
• ระบุขนาดหลอด ปริมาตร และจำนวนต่อรอบ
• เลือก fixed-angle หรือ swing-bucket ตามวิธี
• พิจารณาการควบคุมอุณหภูมิ
• ตรวจพิกัด rotor, adapter และ tube
• ดู lid lock, imbalance และ overspeed protection
• วางแผนทำความสะอาด ตรวจสอบ และบริการ

คำถามที่พบบ่อย

เครื่องปั่นเหวี่ยงชนิดใดใช้บ่อย

ห้องวิจัยใช้ microcentrifuge และ benchtop ทั่วไปมาก ส่วนห้องคลินิกใช้เครื่องที่รองรับหลอดตรวจ

RPM สูงกว่าดีกว่าเสมอหรือไม่

ไม่ใช่ ต้องดู RCF ตัวอย่าง rotor ความจุ อุณหภูมิ และพิกัดหลอด

Refrigerated ต่างจาก non-refrigerated อย่างไร

รุ่น refrigerated ควบคุมอุณหภูมิในห้อง rotor ส่วนรุ่นไม่มีความเย็นอาจมีอุณหภูมิสูงขึ้นระหว่างหมุน

เครื่องหนึ่งใช้ได้ทุก rotor หรือไม่

ไม่ได้ ต้องใช้เฉพาะ rotor และ accessory ที่อนุมัติสำหรับรุ่นนั้น

สรุป

ประเภท centrifuge คือการแบ่งตามงาน ไม่ใช่อันดับว่าเครื่องใดดีที่สุด ให้กำหนดแรง ปริมาตร รูปแบบหลอด rotor อุณหภูมิ และความปลอดภัยก่อน แล้วเลือกแพลตฟอร์มที่ตอบโจทย์ด้วยอุปกรณ์เสริมที่ได้รับอนุมัติ

ต้องการความช่วยเหลือในการเลือกอุปกรณ์ห้องปฏิบัติการหรือไม่ ติดต่อ LifeGloria.

ข้อสำคัญ: ปฏิบัติตามคู่มือเครื่องมือ SOP ของห้องปฏิบัติการ พิกัดของหลอดและโรเตอร์ รวมถึงข้อกำหนดด้านความปลอดภัยในพื้นที่เสมอ