แม้ใช้ไมโครไพเพตคุณภาพดี ผลก็อาจไม่สม่ำเสมอหากทิปรั่ว เก็บของเหลวไว้ หรือไม่ตรงกับช่วงปริมาตร ทิปเป็นส่วนหนึ่งของระบบวัด ไม่ใช่แค่พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
คู่มือนี้เปรียบเทียบทิปมีและไม่มีไส้กรอง ทิปปลอดเชื้อ ผิวมาตรฐานและ low-retention ขนาดและรูปแบบบรรจุภัณฑ์
คำตอบแบบสั้น
เลือกทิปที่ซีลอากาศสนิท ครอบคลุมช่วงปริมาตร และตรงกับความเสี่ยงของตัวอย่าง ใช้ทิปกรองเพื่อลด aerosol เข้าสู่ตัวไพเพต ใช้ทิปปลอดเชื้อสำหรับงานควบคุมการปนเปื้อน และใช้ low-retention เมื่อของเหลวมีค่า หนืด หรือเกาะ polypropylene ควรตรวจทั้งความพอดีและประสิทธิภาพก่อนใช้ประจำ
ทำไมความพอดีของทิปจึงสำคัญ
ซีลที่ไม่สมบูรณ์เปลี่ยน air cushion ของ air-displacement pipette ทำให้รั่ว เกิดฟอง ดูดไม่ครบ หรือจ่ายไม่สม่ำเสมอ
- ใช้ทิปที่ระบุว่าเข้ากับรุ่น
- ทิปต้องตรงและไม่โยก
- ตรวจหยดหรือของเหลวไหลหลังดูด
- หลีกเลี่ยงแรงกดมากเกินไป
ขนาดทิปที่พบบ่อย
| ขนาดทิป | ช่วงที่ใช้โดยทั่วไป | งานทั่วไป |
|---|---|---|
| 10 µL | ต่ำกว่า 1 ถึง 10 µL ตามรุ่น | Primer, enzyme และตัวอย่างปริมาตรต่ำ |
| 200 µL | ประมาณ 2-200 µL | ชีววิทยาระดับโมเลกุลและ assay |
| 1000 µL | ประมาณ 100-1000 µL | Buffer, dilution และเตรียมตัวอย่าง |
| 5 mL | ไพเพตระดับ mL | Medium และ buffer |
| 10 mL | ไพเพตปริมาตรสูง | ถ่าย reagent ปริมาตรมาก |
ทิปมีไส้กรองกับไม่มีไส้กรอง
Filter tip มีแผงกั้นรูพรุนระหว่างของเหลวกับ shaft ช่วยลด aerosol และของเหลวกระเด็นเข้าสู่กลไก แต่ไม่สามารถทดแทน aseptic technique หรือ biological containment
- เหมาะกับ PCR และ nucleic acid
- พิจารณาใช้กับตัวอย่างระเหยง่าย ติดเชื้อ กัมมันตรังสี หรือมีมูลค่าสูงตามการประเมินความเสี่ยง
- ใช้แบบไม่มีไส้กรองกับงานเสี่ยงต่ำเมื่อ SOP อนุญาต
- ห้ามดูดจนของเหลวเข้าไส้กรอง
ทิปปลอดเชื้อกับไม่ปลอดเชื้อ
ทิปปลอดเชื้อผ่านกระบวนการและบรรจุตามคำกล่าวอ้างด้าน sterility เหมาะกับ cell culture จุลชีววิทยา และงานคลินิก
คำว่า sterile, DNase-free, RNase-free และ pyrogen-free เป็นคนละข้อกำหนด ต้องตรวจ certificate หรือ specification ของแต่ละผลิตภัณฑ์
ทิปมาตรฐานกับ Low-Retention
Polypropylene มาตรฐานอาจเก็บฟิล์มของเหลว โดยเฉพาะ detergent โปรตีน ของเหลวหนืด และปริมาตรต่ำ ผิว low-retention ช่วยลดการเกาะและอาจเพิ่ม recovery
ควรทดสอบกับตัวอย่างจริง เพราะพื้นผิวและพฤติกรรมของของเหลวต่างกัน
รูปแบบ Bulk, Rack, Refill และ Box
| รูปแบบ | ข้อดี | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| Bulk bag | ต้นทุนบรรจุภัณฑ์ต่ำ | งานทั่วไปหรือจัด rack เอง |
| Racked box | พร้อมหยิบและสัมผัสน้อย | งานประจำวัน |
| Sterile racked | บรรจุแบบควบคุมและหยิบสะดวก | PCR, cell culture, จุลชีววิทยา |
| Refill | ลดพลาสติกจากกล่องใหม่ | ห้องแล็บที่มี rack เข้ากันได้ |
เลือกทิปสำหรับ PCR และ qPCR
งาน PCR ต้องควบคุมทั้ง carryover ระหว่างตัวอย่างและการปนเปื้อนกรดนิวคลีอิกในสิ่งแวดล้อม มักเลือก filtered, sterile, DNase/RNase-free แต่ต้องใช้ร่วมกับแผนควบคุมการปนเปื้อน
- แยกพื้นที่ก่อนและหลัง amplification
- เปลี่ยนทิปทุกครั้ง
- ใช้ rack สะอาดและ pipette เฉพาะพื้นที่
- ไม่ให้ทิปสัมผัสพื้นผิวอื่น
ตรวจทิปลอตใหม่อย่างไร
ก่อนเปลี่ยนผู้ขายหรือลอต ให้ตรวจการใส่ การ eject การรั่ว หยดค้าง และ gravimetric delivery ที่ปริมาตรตัวแทน หากเป็นวิธีที่มีความเสี่ยงสูง
บันทึกยี่ห้อ ลอต รุ่นไพเพต ปริมาตร และผล เพื่อไม่ให้การเปลี่ยนวัสดุสิ้นเปลืองกลายเป็นความคลาดเคลื่อนที่หาเหตุไม่ได้
เคล็ดลับเพิ่มความแม่นยำและลดของเสีย
- ใช้ชุด pipette และ tip ที่เล็กที่สุดแต่เหมาะสม
- ทำ pre-wet เมื่อวิธีได้ประโยชน์
- ดูดและจ่ายด้วยจังหวะคงที่
- ปิดกล่องและป้องกันฝุ่น
- ไม่ใช้ทิปใช้แล้วทิ้งซ้ำ
- เลือกจากความพอดีและผลทดสอบ ไม่ใช่สีเพียงอย่างเดียว
คำถามที่พบบ่อย
ทิปกรองป้องกันการปนเปื้อนได้ทั้งหมดหรือไม่
ไม่ได้ ช่วยลด aerosol และของเหลวเข้าสู่ไพเพต แต่ยังต้องแยก workflow เปลี่ยนทิป และทำความสะอาด
ทิปปลอดเชื้อเป็น DNase/RNase-free เสมอหรือไม่
ไม่เสมอ ต้องตรวจคำกล่าวอ้างและเอกสารแต่ละข้อ
ควรใช้ low-retention เมื่อใด
เมื่อของเหลวเกาะทิปมาตรฐาน เช่น โปรตีน detergent ของเหลวหนืด หรือตัวอย่างปริมาตรต่ำและมีค่า
สีทิปบอกขนาดได้หรือไม่
สีช่วยได้ในบางแบรนด์แต่ไม่ใช่มาตรฐานสากล ต้องตรวจขนาดและ compatibility
สรุป
ทิปที่เหมาะต้องซีลแน่น ตรงกับปริมาตร และตอบโจทย์ความเสี่ยงด้านการปนเปื้อนและการเกาะของเหลว ให้ถือว่าการเปลี่ยนชนิดหรือลอตทิปเป็นการเปลี่ยนระบบวัด และตรวจสอบกับงานตัวแทนก่อนใช้จริง
แหล่งข้อมูล LifeGloria ที่เกี่ยวข้อง
ต้องการความช่วยเหลือในการเลือกอุปกรณ์ห้องปฏิบัติการหรือไม่ ติดต่อ LifeGloria.
ข้อสำคัญ: ปฏิบัติตามคู่มือเครื่องมือ SOP ของห้องปฏิบัติการ พิกัดของหลอดและโรเตอร์ รวมถึงข้อกำหนดด้านความปลอดภัยในพื้นที่เสมอ
