Quy trình ly tâm có thể ghi RPM hoặc RCF, nhưng hai giá trị này không thể thay thế cho nhau. RPM mô tả tốc độ quay của rotor. RCF mô tả lực tác dụng lên mẫu so với trọng lực và phụ thuộc cả tốc độ lẫn bán kính rotor.
Nhầm lẫn hai đơn vị có thể gây tách không hoàn toàn, làm hỏng mẫu hoặc giảm khả năng tái lập khi chuyển phương pháp sang máy khác.
Trả lời nhanh
RPM là số vòng quay mỗi phút. RCF là lực ly tâm tương đối theo đơn vị ×g. Công thức: RCF = 1,118 × 10⁻⁵ × r × RPM², trong đó r là bán kính quay tính bằng centimet. Khi chuyển quy trình giữa các rotor, nên dùng RCF vì hai rotor chạy cùng RPM có thể tạo lực khác nhau.
Lưu ý quan trọng: Luôn tuân thủ hướng dẫn vận hành, giới hạn rotor, giới hạn của ống, SOP phòng thí nghiệm và quy định an toàn tại địa phương.
RPM là gì?
RPM cho biết rotor hoàn thành bao nhiêu vòng trong một phút. Đây là giá trị dễ hiển thị nhưng không cho biết trực tiếp lực tác dụng lên mẫu.
RCF hoặc ×g là gì?
RCF là lực ly tâm tương đối và thường được viết như 10.000 × g. Nó mô tả điều kiện tách tốt hơn RPM, vì vậy hữu ích hơn khi tái lập phương pháp trên rotor khác.
Công thức đổi RPM sang RCF
RCF = 1,118 × 10⁻⁵ × r(cm) × RPM²
r là khoảng cách từ tâm quay đến vị trí trong ống theo định nghĩa của quy trình hoặc tài liệu rotor. Với RCF tối đa, nhà sản xuất thường dùng bán kính đến đáy đường đi của mẫu.
Ví dụ: r = 8 cm và 10.000 RPM cho RCF xấp xỉ 8.944 × g.
Đổi RCF về RPM
Dùng RPM = √[RCF ÷ (1,118 × 10⁻⁵ × r)]. Phải dùng bán kính của rotor đang lắp. Sao chép RPM từ rotor khác mà không kiểm tra bán kính có thể làm lực thay đổi đáng kể.
So sánh RPM và RCF
| Câu hỏi | RPM | RCF (×g) |
|---|---|---|
| Đo gì? | Tốc độ quay | Lực lên mẫu |
| Phụ thuộc bán kính? | Không | Có |
| Phù hợp chuyển quy trình? | Hạn chế | Có |
| Phải tuân thủ giới hạn rotor? | Có | Có |
Quy tắc thực hành
- Ưu tiên ghi ×g khi xây dựng và chia sẻ quy trình
- Ghi model hoặc mã rotor
- Không vượt giới hạn thấp nhất của rotor, bucket, adapter và ống
- Chọn đúng rotor trên màn hình khi máy hỗ trợ
- Kiểm tra quy trình dùng bán kính tối đa, trung bình hay tối thiểu
Ví dụ máy ly tâm LifeGloria
Máy vi ly tâm 15.000 RPM đạt tối đa 15.721 × g với rotor 12 vị trí. LC-318N có giới hạn riêng theo rotor và cấu hình tối đa đạt 18.500 RPM cùng 27.100 × g.
Câu hỏi thường gặp
10.000 RPM có bằng 10.000 × g không?
Không. RPM là tốc độ, ×g là lực và cần biết bán kính rotor.
Nên dùng bán kính nào?
Dùng bán kính do nhà sản xuất rotor hoặc quy trình xác định. RCF tối đa thường dùng khoảng cách đến đáy đường đi của mẫu.
Có thể chạy mọi rotor ở RPM tối đa của máy không?
Không. Rotor, phụ kiện và ống đều phải được phép ở tốc độ đó; giới hạn riêng của rotor là bắt buộc.
Vì sao máy và công cụ trực tuyến cho RCF khác nhau?
Có thể do dùng bán kính khác nhau. Hãy kiểm tra mã rotor và định nghĩa bán kính của thiết bị.
Kết luận
RPM mô tả chuyển động, còn RCF mô tả lực gây tách. Khi có thể, hãy ghi ×g cùng thông tin rotor, tính bằng bán kính đúng và tuân thủ giới hạn thấp nhất của rotor, adapter, bucket và ống.
